Περί διακρίσεως
2. Κάποιοι αδελφοί πήγαν στον αββά Αντώνιο να του αναφέρουν τα οράματα που έβλεπαν, και να πληροφορηθούν απ΄αυτόν εάν πρόκειται για αληθινά οράματα ή τα δημιουργούν οι δαίμονες.
Αυτοί είχαν ένα γαϊδουράκι που τους ψόφησε στον δρόμο. Μόλις έφθασαν στον Γέροντα, πρόλαβε και τους είπε:
– «Πώς ψόφησε το γαϊδουράκι στον δρόμο;»
– «Πού το ξέρεις, αββά;» τον ρώτησαν.
Κι εκείνος τους είπε:
– «Οι δαίμονες μου το φανέρωσαν».
– «Μά κι εμείς -είπαν- γι΄αυτό το θέμα ήρθαμε
να σε ρωτήσουμε, γιατί βλέπουμε οράματα και πολλές φορές βγαίνουν αληθινά. Αλλά μη τυχόν πέφτουμε σε πλάνη;»
Και ο Γέροντας παίρνοντας ως παράδειγμα αυτό που συνέβη με τον όνο, τους πληροφόρησε ότι προέρχονται από τους δαίμονες.
4. Κάποιος αδελφός είπε στον αββά Αντώνιο:
– «Προσευχήσου για μένα».
Και ο Γέροντας του λέει:
– «Ούτε εγώ σε σπλαχνίζομαι ούτε ο Θεός, εάν σύ ο ίδιος δεν σπεύσεις με ζήλο να ζητήσεις από τον Θεό».
5. Είπε επίσης ότι ο Θεός δεν επιτρέπει να ΄ρθουν οι μεγάλοι πειρασμοί στη γενιά αυτή όπως στις παλαιότερες, γιατί γνωρίζει ότι είναι αδύναμοι και δεν αντέχουν.
6. Είπε ο αββάς Αντώνιος ότι θα΄ρθει εποχή, πού οι άνθρωποι θα φέρονται όπως οι παράφρονες. Και όταν θα βλέπουν κάποιον πού δεν θα συμπεριφέρεται ως παράφρων, θα τα βάζουν μαζί του και θα του λένε: «Εσύ είσαι τρελός», επειδή δεν είναι όμοιος μ΄αυτούς.
19. Είπε ο αββάς Αγάθων:
«Εάν κάποιος μου είναι υπερβολικά αγαπητός αλλά καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα, κόβω αμέσως τις σχέσεις μου μαζί του».
32. Είπε επίσης ο αββάς Δανιήλ:
«Όσο ακμάζει το σώμα, τόσο η ψυχή αδυνατίζει, και όσο το σώμα αδυνατίζει, τόσο η ψυχή ακμάζει».
35. Ρωτήθηκε ο μακάριος Επιφάνιος εάν αρκεί ένας δίκαιος άνθρωπος για να κινήσει τον Θεό σε ευσπλαχνία, και είπε:
«Ναι, γιατί ο ίδιος ο Θεός είπε: Ψάξτε να βρείτε έναν άνθρωπο ο οποίος να είναι στην πράξη δίκαιος και ευσεβής και θα φανώ σπλαχνικός για όλο το λαό».
40. Είπε ο αββάς Ησαϊας:
«Η απλότητα και το να μήν έχουμε περί πολλού τον εαυτό μας, καθαρίζει την καρδιά από την πονηρία».
47. Ο ίδιος είπε:
«Καμιά αρετή δεν μπορεί να αναμετρηθεί με την αρετή: να μην εξουθενώνουμε τον άλλον».
50. Ρωτήθηκε από κάποιον η αμμάς Θεοδώρα σχετικά με τα ακούσματα που φθάνουν στ΄αυτιά μας:
– «Πώς είναι δυνατόν -είπε- όταν γενικά τ΄αυτιά μας δέχονται λόγια κοσμικών ανθρώπων ή οποιαδήποτε άλλα άσχετα, να παραμένουν προσανατολισμένα στον Θεό μόνο;»
Και η αμμάς του λέει:
– «Όπως ακριβώς αν κάθεσαι σε τραπέζι όπου υπάρχουν πολλά φαγητά και τρώς βέβαια, αλλά όχι με ευχαρίστηση, το ίδιο και όταν κοσμικά λόγια φθάνουν στ΄αυτιά σου, την καρδιά σου να έχεις στραμμένη στον Θεό και μ΄αυτή τη διάθεση δεν θ΄ακούς με ευχαρίστηση και δεν παθαίνεις καμιά ζημιά».
63. Είπε ο αββάς Ιακώβ:
«Δεν χρειάζονται τα λόγια μοναχά, γιατί πολλά λένε οι άνθρωποι τούτον τον καιρό, χρειάζονται έργα.
Αυτό είναι το ζητούμενο και όχι τα λίγα τα άκαρπα».
78. Ρωτήθηκε ο αββάς Μιώς από έναν στρατιωτικό εάν ο Θεός δέχεται τον μετανοημένο.
Κι εκείνος αφού τον κατήχησε λέγοντάς του πολλά, τον ρώτησε:
– «Πές μου, αγαπητέ, εάν σχισθεί η χλαίνη σου, την πετάς;»
– «Όχι, -είπε- τη ράβω πάλι και τη χρησιμοποιώ».
– «Αν λοιπόν εσύ -του λέει ο Γέροντας- λυπάσαι το ρούχο σου, ο Θεός δεν θα λυπηθεί το δικό του πλάσμα;»
84. Ένας αδελφός συμβουλεύθηκε τον αββά Ποιμένα:
– «Διέπραξα -είπε- μεγάλη αμαρτία και θέλω να μπω σε κανόνα μετανοίας για τρία χρόνια».
Και ο Γέροντας του λέει:
– «Πολύ είναι».
– «Μήπως για ένα χρόνο;» ρωτάει ο αδελφός.
– «Πολύ είναι» απαντά πάλι ο Γέροντας.
Αυτοί που βρίσκονταν εκεί είπαν:
– «Μέχρι σαράντα μέρες;»
Και πάλι ο Γέροντας είπε:
– «Είναι πολύ».
Και πρόσθεσε:
– «Εγώ πιστεύω ότι εάν ο άνθρωπος μετανοήσει με όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει να κάνει την αμαρτία, και μέσα σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός».
96. Κάποιος αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα:
– «Αν δω κάτι, το βλέπεις σωστό να μιλήσω γι΄αυτό;
Ο Γέροντας του λέει:
– «Είναι γραμμένο ότι όποιος εκφράσει γνώμη, πρίν του δώσουν τον λόγο, προδίδει αμυαλοσύνη και είναι ντροπή του.
Αν σε ρωτήσουν, μίλησε, αλλιώς σώπαινε».
102. Κάποιος αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα:
– «Εάν βρεθεί ένας άνθρωπος να κάνει κάποια αμαρτία και μετανοήσει, θα τον συγχωρήσει ο Θεός;»
Και ο Γέροντας του λέει:
– «Μά, ο Θεός που έδωσε εντολή στους ανθρώπους να κάνουν αυτό, πολύ περισσότερο δεν θα το κάνει ο ίδιος;
Είναι γνωστό ότι στον Πέτρο έδωσε εντολή: Μέχρι εβδομήντα φορές το εφτά να συγχωρούμε».
111. Ρώτησε κάποιος αδελφός τον αββά Ποιμένα:
– «Τι είναι μετάνοια για την αμαρτία;»
Και ο Γέροντας απάντησε:
– «Το να μην κάνει κανείς στο εξής την αμαρτία. Γι΄αυτό τον λόγο οι δίκαιοι ονομάσθηκαν άμεμπτοι, γιατί έπαυσαν να αμαρτάνουν και έγιναν δίκαιοι».
121. Άλλος αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα:
– «Είναι προτιμότερο το να μιλάει κανείς ή να σιωπά;»
Ο Γέροντας είπε:
– «Εκείνος που μιλάει, επειδή το θέλει ο Θεός, καλά κάνει.
Και εκείνος που σιωπά, γιατί το θέλει ο Θεός, επίσης καλά κάνει».
147. Είπε ο αββάς Παλλάδιος:
– «Η ψυχή που ασκείται κατά Θεόν πρέπει ή να μαθαίνει με εμπιστοσύνη ακούγοντας όσα δεν γνωρίζει, ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε με την πείρα. Αν κανένα από τα δυο δεν θέλει, δεν είναι στα καλά της. Γιατί είναι αρχή απομάκρυνσης από τον Θεό η χορτασιά της διδασκαλίας και η ανορεξία να ακούσει λόγο Θεού, για τον οποίο πάντοτε πεινάει η ψυχή του ανθρώπου που αγαπάει τον Θεό».
155. Κάποιος αδελφός ρώτησε τον αββά Σισόη:
– «Τι να κάνω, αββά, που έπεσα;»
– «Σήκω πάνω πάλι» απαντά ο Γέροντας.
– «Σηκώθηκα -του λέει ο αδελφός- και ξαναέπεσα».
– «Σήκω ξανά και ξανά», λέει ο Γέροντας.
Και ρωτάει ο αδελφός:
– «Ως πότε;»
– «Έως ότου -αποκρίνεται ο Γέροντας- σε βρει η ώρα του θανάτου είτε στο καλό είτε στην πτώση.
Γιατί σ΄όποια κατάσταση βρεθεί ο άνθρωπος, σ΄αυτήν και φεύγει».
159. Έλεγε κάποιος από τους Γέροντες:
«Παρεκάλεσα τον αββά Σισόη να μου πει έναν λόγο, και μου είπε ότι όσα μπορεί ο άνθρωπος να τα αποφύγει και δεν λαμβάνει τα μέτρα του, είναι σαν να προκαλεί την αμαρτία».
173. Είπε ο αββάς Υπερέχιος:
«Αληθινά σοφός είναι όχι αυτός πού διδάσκει με τα λόγια, αλλά εκείνος που παιδαγωγεί με το παράδειγμα».
189. Ρωτήθηκε Γέροντας:
– «Ποιο είναι το έργο του μοναχού;»
Και απάντησε:
– «Η διάκριση».
191. Ρωτήθηκε Γέροντας:
– «Τι πρέπει να κάνει ο μοναχός;»
Και είπε:
– «Να επιδιώκει κάθε τι το καλό και να απέχει από κάθε κακό».
196. Είπε Γέροντας:
«Το να βιάζει κανείς σ΄όλες τις περιπτώσεις τον εαυτό του, αυτός είναι ο δρόμος του Θεού».
197. Είπε Γέροντας:
«Μην κάνεις τίποτε, προτού εξετάσει την καρδιά σου αν αυτό που θέλεις να κάνεις είναι σύμφωνο με το θέλημα του Θεού».
204. Είπε Γέροντας:
«Να μη θέλεις ν΄αποφεύγεις την καταφρόνια από μέρους των άλλων».
209. «Ο Θεός -είπε άλλος Γέροντας- ζητάει από τον άνθρωπο τούτα: Τον νού, τον λόγο και την πράξη».
212. Ο ίδιος είπε:
«Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από τα εξής:
Να φοβάται την κρίση του Θεού,να μισήσει την αμαρτία,να αγαπήσει την αρετή καινα προσεύχεται στον Θεό αδιάλειπτα».
223. Είπε Γέροντας:
«Οι Προφήτες έγραψαν τα βιβλία (της Γραφής). Ήρθαν κατόπιν οι Πατέρες και τα εφάρμοσαν. Οι μεταγενέστεροι τα αποστήθισαν.
Ήρθε κι αυτή η γενεά, τα έγραψε και τα τοποθέτησε στα ράφια, όπου μένουν αχρησιμοποίητα».
Ήρθε κι αυτή η γενεά, τα έγραψε και τα τοποθέτησε στα ράφια, όπου μένουν αχρησιμοποίητα».
260. Είπε Γέροντας:
«Ο άνθρωπος που εκούσια προσφέρει τον εαυτό του σε θλίψη, πιστεύω ότι μεταξύ των μαρτύρων τον λογαριάζει ο Θεός.
Γιατί τα δάκρυα του ανθρώπου αυτού υπολογίζονται ως αίμα».
Γιατί τα δάκρυα του ανθρώπου αυτού υπολογίζονται ως αίμα».
302. Είπε Γέροντας:
«Το ψέμα το εκπροσωπεί ο παλαιός άνθρωπος, ενώ, αντίθετα, την αλήθεια ο αναγεννημένος άνθρωπος».
303. Είπε επίσης:
«Η ρίζα των καλών έργων είναι η αλήθεια. Το ψέμμα είναι θάνατος».
