Εκείνος που ανεβαίνει στην ταπεινοφροσύνη, χαμηλώνει την ιδέα που έχει για τον εαυτό του,ενώ τη μεγαλώνει όποιος δεν έχει ταπεινοφροσύνη. Αυτός, ούτε να παραβάλλεται με τους
τελευταίους δεν καταδέχεται, και γι’ αυτό λυπάται όταν δεν του δίνουν την πρωτοκαθεδρία.
43. Είναι καλό, ο αγωνιστής να έχει
πνευματική εργασία του, να πράττει όμως ανώτερα από τη δειλία του. Έτσι και στους ανθρώπους
θα είναι σεβάσμιος, και μπροστά στο Θεό θα είναι εργάτης που δεν θα ντρέπεται για το έργο του.
44. Όποιος φοβάται μη βρεθεί χώρια από εκείνους που παρακάθονται στην αίθουσα του γάμου
(Ματθ. 22, 10), πρέπει ή όλες τις εντολές του Θεού να κατορθώνει ή να επιμελείται μία απ’ αυτές,
την ταπεινοφροσύνη.
45. Ανάμειξε με την απλότητα την εγκράτεια και ζέψε μαζί με την ταπεινοφροσύνη την αλήθεια.
Τότε θα γίνεις ομοτράπεζος της δικαιοσύνης, στο τραπέζι της οποίας αγαπά να παρακάθεται κάθε
άλλη αρετή.
46. Η αλήθεια χωρίς ταπεινοφροσύνη είναι τυφλή. Γι’ αυτό και μεταχειρίζεται την αντιλογία σαν
χειραγωγό της, για να στηριχθεί πάνω της όταν αγωνίζεται για κάτι. Δε βρίσκει όμως άλλο από το
να οχυρωθεί στην μνησικακία.
47. Το αγαθό ήθος μαρτυρεί την ωραιότητα της αρετής, ενώ η σταθερότητα των μελών, την
ειρηνική ψυχή.
48. Πρώτο καλό είναι το να μη σφάλλει κανείς πουθενά. Δεύτερο, το να μη κρύβει από ντροπή το
σφάλμα του, ούτε πάλι να καυχιέται γι’ αυτό, αλλά μάλλον να ταπεινώνεται και όταν τον
κατηγορούν να κατηγορεί και αυτός τον εαυτό του και να δέχεται με προθυμία το επιτίμιο. Αν δε
γίνεται αυτό, όποια προσφορά στο Θεό είναι ανίσχυρη.
49. Κοντά στη θεληματική κακοπάθεια, πρέπει να δέχεται κανείς ευχαρίστως και την αθέλητη, που
προέρχεται από τους δαίμονες, από ζημίες και από ασθένειες. Εκείνος που δεν τα δέχεται αυτά με
ευχαρίστηση, αλλά τα απωθεί με δυσαρέσκεια, είναι όμοιος μ’ εκείνον που δεν θέλει να τρώει το
ψωμί του με αλάτι, αλλά μόνο με μέλι. Αυτός δεν έχει διαρκώς σύντροφο την ηδονή, έχει όμως
πάντα γείτονα τον κόρο.
50. Ενώ είναι κύριος, παρουσιάζεται με εμφάνιση δούλου εκείνος που με ένθεα λόγια πλύνει το
σχισμένο ρούχο του πλησίον, ή το ράβει με τη μετάδοση των δικών του καλών. Όποιος όμως το
κάνει αυτό, ας προσέχει μη τυχόν δεν το κάνει ως δούλος, και χάσει από κενοδοξία και το μισθό και
το αξίωμα που έχει.
51. Η πίστη είναι που δίνει υπόσταση σ’ όσα ελπίζομε (Εβρ. 11, 1), όπως και η φρόνηση στη ψυχή
και η ταπείνωση στην αρετή. Και είναι παράδοξο, πως τα αυτοτελή-όπως είναι τα ελπιζόμενα
αγαθά, η ψυχή και η αρετή- είναι ατελή χωρίς τις ιδιότητες που τα χαρακτηρίζουν-όπως είναι η
πίστη, η φρόνηση και η ταπείνωση.
52. «Ο Κύριος θα προφυλάξει, λέει ο Ψαλμωδός, την είσοδό σου και την έξοδό σου» (Ψαλμ. 120,
8), δηλαδή την είσοδο των φαγητών και την έξοδο των λόγων με την εγκράτεια. Γιατί εκείνος που
έχει εγκράτεια εισόδου και εξόδου στα φαγητά και στα λόγια, αποφεύγει την επιθυμία των
οφθαλμών και πραΰνει τον παράλογο θυμό. Αυτά πρέπει περισσότερο απ’ όλα να φροντίζει ο
αγωνιζόμενος και να τα επιδιώκει με κάθε τρόπο. Γιατί με αυτά δυναμώνει η πρακτική άσκηση και
στερεώνεται η θεωρητική επίδοση.
53. Μερικοί έχουν πολλή επιμέλεια για την είσοδο των φαγητών, για την έξοδο όμως των λόγων
δείχνουν αμέλεια. Αυτοί δεν γνωρίζουν να διώχνουν το θυμό από την καρδιά τους, ούτε την
επιθυμία από την σάρκα τους, κατά τον Εκκλησιαστή (Εκκλ. 11, 10), με τα οποία κτίζεται η
καθαρή καρδιά από το καινοποιό Πνεύμα.
54. Η λιτότητα των φαγητών βρίσκεται στην κατώτερη ποιότητα της τροφής, ενώ το ακατηγόρητο
των λόγων βρίσκεται στην καλύτερη ποιότητα της σιωπής.
